آسماری

با آبگیری سد گتوند علیا در آینده نزدیک آرامگاه «هالوزال» هم به زیر آب خواهد رفت 

هالوزال خو ایگوه بس بگرین گوش          اسبونتون زین کنین ختون یراق پوش 

آبگیری سد «گتوند علیا» در چند ماه آینده، مناطق بکر تاریخی و طبیعی را در بالا دست رودخانه کارون به زیر آب خواهد برد. از جمله مناطقي كه پس از احداث این سد به زير آب خواهند رفت. مجموعه هویتی «زیر کُه هارنی کِلا»  درفاصله روستاهای  «آب ماهيك» و «تُمبُل» می باشد. این منطقه شامل گورستان تاریخی «هالوزال» ، نظرگاه مقدس «جِگا» و اثر طبیعی «توف تَلک» است . که را در منطقه ای به همین نام و در فاصله کمی از یکدیگر قرار دارند.

آرامگاه تاریخی موجود در این منطقه  واقع در چشم اندازی زیبای دو رودخانه «سور» و «تلک» شامل گور های قدیمی از جمله آرامگاه يكي از بزرگان بختياري به نام «هالوزال» علائدین وند مي باشد. بنای آرامگاه «هالوزال» شامل کوشک فرو ریخته با شش ستون از سنگ و گچ  و کتیبه ای سنگی به خط فارسی و یک سنگ حکاکی شده  با  نقوش اسب بی سوار و  سپر و شمشیر است که نقوش اخیر اشاره به یکی از آیین های سوگواری عشایر بختیاری موسوم به «کُتَل بستن» دارد .

در مورد شخصیت «هالوزال» لازم به توضیح است که ایشان فرزند آرستم علائدين وند شخصيتي تاريخي، همزمان با دوره محمدشاه قاجار است كه شهرت  نامبرده به دليل تحذ ير و پيش بيني قتل عام سران بهداروند ونامدارخان منجزي، پيش از رويارويي خونبار با جعفرقلي خان مي باشد که منجر به سالها جنگ و نا آرامی داخلی در بختیاری گردید بوده است .

ایشان اگرچه نمي تواند مانع اين قتل عام شود اما با گريختن خود و دو كودك همراه به ادامه حيات سياسي خانواده مقتولين كمك ميكند ، هالوزال گذشته از جايگاه خانوادگي خود  نمادي از فرزانگي و دور انديشي و در بختياري شناخته مي شود و عجيب آنكه نقش اخير را از زال اسطوره اي در شاهنامه به عهده دارد .

وی كه از شخصيت هاي تاریخی و معنوي بختياري محسوب مي شوند ، اشعار و داستانهايي را در فرهنگ فولكلور منطقه به خود اختصاص داده اند وآثاري كه به ياد ايشان ساخته شد،  توسط خوانندگان بزرگ بختياري همچون زنده ياد "بهمن علاءالدين"  و "غلامشاه قنبري" باز خواني شده اند. اگرچه آرامگاه«هالو زال» داراي «كوشكي» فرو ريخته و معماري معمولي است اما شخصيت ايشان در فرهنگ فولكلور قوم لر حايز اهميت فراوان  است.

همچنین نظرگاه «جگا» در فاصله دویست متری این گورستان شامل دره ای کوچک  به مساحت تقریبی 2500 متر انبوه از درختان انار ، کنار و  کل خونگ  و گونه های گیاهی دیگر است که یک  اثر معنوی و مذهبی مورد احترام  اهالی منطقه بوده که تقدس  ویژه ای نزد اهالی دارد . اعتقاد به شفا بخش بودن میوه ی این درختان و امتناع از  سوختن چوب و شاخه های آن ها نشانه ای از احترام ویژه اهالی به نظرگاه «جگا» می باشد . همچنین در این نقطه آثار وبقایایی از سیستم آبرسانی توسط یک کانال دست ساز سنگی وجود دارد .

اثر طبیعی «توف تلک» نیز شامل رودخانه پرخروشی است که جریان آب در آن پس از فرو افتادن از روی صخره ها هوای مطبوعی ایجاد نموده و در مسیر خود چندین آبشار کوچک را پدید می آورد.

مجموعه این سه اثر که دارای ارزشهای طبیعی و معنوی و تاریخی برای اهالی و عشایر منطقه است در آینده نزدیک بر اثر آبگیری سد گتوند علیا به زیر آب خواهد رفت. 

سامان فرجی بیرگانی 

گروه آسماری بختیاری