آسماری

در تاریخ و فرهنگ هر قومی و ایلی شخصیت ها یی وجود دارند که نماد شجاعت، شهامت، آزادی و تدبیر برای مردمان آن قوم به شمار می روند. و نوعی دلبستگی و احساس علاقه به این شخصیت های ماندگار وجود دارد.تاریخ بختیاری نیز از این قائده مستثنی بوده است، و شخصیت هایی چون حسین قلی خان ایلخانی ، سردار اسعد بختیاری ، شیر علی مردان خان بختیاری و..... را در خود پرورانیده است.

اما برجستگی که تاریخ بختیاری در پرورش شخصیت با تاریخ اکثر اقوام دیگر دارد این است که در این تاریخ زنان هم شخصیت هایی را به خود اختصاص داده و شیر زنانی چون سردار مریم بختیاری پا به عرصه وجود گذاشته اند که خود تداعی کننده مقام ، موقعیت و شجاعت زن در میان ایل بختیاری می باشد.بی بی مریم بختیاری ملقب ملقب به سردار مریم فرزند حسین قلی خان ایلخانی می باشد. او در کودکی پدرش را از دست می دهد و تحت سرپرستی برادران خود خصوصا حاج علیقلی خان سردار اسعد بزرگ می شود و زیر نظر همین سردار اسعد است که خواندن و نوشتن را فرا می گیرد.او در نوشته هایی که از خود به یادگار گذاشته است می گوید در کنار سردار اسعد سرگذشت کلئو پاترا پادشاه ملکه معروف مصری را مطالعه می کرده، و در نوجوانی آرزویش آن بوده که مانند کلئو پاترا ملکه ای نامدار شود.

زندگی بی بی مریم سراسر با فراز و نشیب همراه بوده است. وی دو بار ازدواج کرد. ازدواج اول او با بستگان مادرش علیقلی خان چالنگ بود. که پس از 4 سال و چند ماه با قتل علیقلی خان بی بی مریم شوهر خود را از دست می دهد. ثمره این ازدواج تولد 3 پسر از جمله شیر علی مردان بود. ازدواج دوم علی الرقم میل باطنی اش با پسر عمویش فتح الله خان صورت گرفت که به عیاشی و بی مسئولیتی معروف بود و زندگی این مرد عیاش سراسر درد و رنج را برای این بانوی بزرگ به همراه داشت. اما این شیر زن آنقدر معنی وفاداری را خوب آموخته بود که حتی برای حفظ املاک این مرد عیاش حاضر می شود در مقابل برادران خود تفنگ بکشد و افراد اعزامی برادران خودش را خلع سلاح کند. بی بی مریم شیر زنی بود که از پستان شجاعت شیر نوشید و خون شرافت و آزادگی در رگ هایش جاری بود. آنچنان که وقتی وی وضعیت زنان در بند ایران را با زنان آزاد آن روز مقایسه می کند. از ظلم مردان و بی قانونی حکومت گران وقت در حق زنان می نالد. بی بی مریم در حوادث سیاسی روزگار خود نیز نقش فعالی دارد، چنان که در منابع از درگیری این شیر زن با نیروهای قزاق در جریان مشروطه سخن به میان آمده است. این شیر زن در وقایع جنگ جهانی اول به پاس حمایت هایی که از آلمانی ها در قلمرو بعمل آورد. نشان صلیب  آهنین از امپراطوری وقت آلمان دریافت کرد.

او تنها زنی بود که در دنیا به این نشان مفتخر شده است.خانه بی بی مریم در آن دوران پرهرج ومرج تاریخ ایران محفل آزادی خواهان بوده است. چنان چه هنگامی که در سال 1299 ه ش رضا شاه با کودتا قدرت را به دست می گیرد، دکتر محمد مصدق که در این سال حاکم فارس بود پس از بر کناری توسط کودتا چیان به خانه این شیر زن پناه می برد. بی بی مریم با همه زندگی پر فراز و نشیب خود عاقبت در سال 1316 ه  ش یعنی سه سال بعد از شهادت فرزندش شیر علی مردان خان که در برابر ظلم و ستم رضا خانی عدم مخالفت برداشت و مقابل چوغه اعدام جلادان زمان مردانه جان باخت در اصفهان بدرود حیات گفت.  

 تهیه کننده: میلاد قریشوندی آبخوکی

منابع: خاطرات سردار اسعد و بی بی مریم بختیاری