آسماری

به بهانه ناسپاسی صدا و سیما در انکار نقش بختیاری ها در انقلاب مشروطه

چند سالی است که صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، نام پر طمطراق رسانه ملی را بر خود نهاده و با ابزارهایی که در اختیار و انحصار دارد این نام را تبلیغ و ترویج می کند. اما سمت و سو و عملکرد این رسانه قدرتمند که بیش از هر دانشگاه و مرکز فرهنگی، در جهت دهی به افکار عمومی و حتی حافظه تاریخی جامعه ایرانی  نقش آفرین شده است، طوری بوده که پذیرش این نام را برای قشرهایی از مردم دشوار نموده است.

گذشته از برخی موضع گیری های سیاسی اخیر این رسانه که انتقادات بسیاری را از سوی صاحب نظران و بزرگان نظام بر انگیخت، رویکرد سلیقه ای این دستگاه عریض و طویل به مقوله های تاریخی و در مواجه با خرده  فرهنگ های مناطق مختلف کشور از مواردی است که پذیرفتن نام رسانه ملی را برای صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران دشوار می نماید.

از جمله این انتقادات می توان به نادیده انگاشتن سهم بیش از  6میلیون لربختیاری از رسانه ملی و نا خرسندی نخبگان آنها از نداشتن صدا و سیمای محلی مختص به خود که در برنامه های تولیدی اش به مشکلات آنها بپردازد( نظیر آنچه سایر اقوام ایرانی در قالب شبکه های استانی دارند) ذکر کرد»لربختیاری» با جمعیت قابل توجه و فرهنگ ،گویش و آداب مختص به خود در 5 استان کشور پراکنده شده(اصفهان، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، استان مرکزی و لرستان) و برنامه سازان شبکه استانی صدا و سیمای هر 5 استان  یاد شده بیشترین استفاده ای که از این فرهنگ می نمایند سوژه قرار دادن آن ها در برنامه های طنز و فکاهی است  

 این درحالیست که سایر اقوام و حتی خرده فرهنگ های بسیار کوچکتر نظیر «یزدی ها» ،«بوشهری ها» و... امکان بهره مندی از شبکه استانی و پرداختن به گویش و فرهنگ بومی خود را دارند

نبود شبکه محلی بختیاری اگرچه ریشه در تصمیمات غلط دوران پهلوی درسرکوب و پراکنده کردن بختیاری در استان های مختلف و ممانعت از تمرکز سیاسی اداری  آن ها در یک جغرافیا و همچنین چهارچوب مورد انتقاد صداوسیما در ایجاد شبکه های استانی و نه شبکه های محلی دارد اما غافل ماندن از این واقعیت که بختیاری هم مانند سایر هویت های ایرانی دارای فرهنگ ویژه ای هستند که برای مواجه با شبیخون فرهنگی دشمن و جنگ نرم آن ها لاجرم همانند سایر خرده فرهنگ های ایرانی نیاز به ابزارهایی چون شبکه محلی صدا وسیما هستند تا بتوانند  فرهنگ خود را حفظ و به نسل های پس ازخود انتقال دهند

 دریغ که تمرکزگرایی وسیاستزدگی صدا وسیما، این مجموعه بزرگ فرهنگی را  از داشتن بینش و عظم راسخی که دلسوزانه مسایل فرهنگی را رصد کند و به نتیجه رساند محروم کرده  است

نتیجه این غافل شدن رنجش و ناخرسندی قوم لر از صدا وسیما وگلایه ی بسیار نخبگان آنها از این رسانه است . به جرات می توان گفت که امروز در ایران نخبگان هیچ قومی به اندازه قوم لر از برنامه های صدا وسیما گلایه مند و رویگردان نبوده و آمار بالای گرایش مردم در شهرهای لر نشین به استفاده از شبکه های ماهواره ای بیانگر همین موضوع است

شاید نقطه اوج  ناخشنودی های نخبگان لر، از صدا و سیما را انتقاد گسترده آنها نسبت به ساخت سریال «سالهای مشروطه» ذکر کرد. هرچند روایت متناقض این سریال از تحولات مشروطه انتقاداتی در میان غیر لرها را هم در پی داشت. اما جهت گیری های فاحش این فیلم در انکار نقش بختیاری ها در جنبش مشروطه خواهی و حوادث پس از آن، طبقه دانشگاهی وحتی طبقات کم سواد جامعه لر را به واکنش بر انگیخت.

در این  فیلم شخصیت روشنفکر «سردار اسعد بختیاری» یکی از رهبران بزرگ مشروطه و محبوب« لر»  به صورت حاشیه ای، گذرا و منفی نشان داده می شود و از سایر سرداران و مجاهدان و شهدای بختیاری دخیل در این حرکت ملی ذکری به میان نیامده است .البته این فیلم دریک نگاه و پیشداوری کلی همه نیروهای اعزامی از جنوب شامل مجاهدین اصفهانی و بختیاری و نیروهای اعزامی شمال( گیلانی و ارمنی) نادیده گرفت و منشاء تحولات مشروطه را در تبریز و آذربایجان خلاصه کرد

اگرچه ممکن است پررنگ نمودن و انکار برخی قومیت ها در سریال سالهای مشروطه در این موضوع نهفته باشد که سازندگان این فیلم گوشه چشمی به تفکرات سیاسی گروه های دخیل در جنبش مشروطه خواهی داشته اند و به همین دلیل ترجیح داده شده تا برخی حوادث حاشیه ای پررنگ و حوادث تاریخی دیگری  نادیده انگاشته شوند. اما آنچه آشکارا نگرانی نخبگان سایر اقوام و بویژه قوم لر را بر انگیخت شائبه جانبداری قومی سازندگان این سریال است که به روایتی ناقص گزینشی و چالش بر انگیز از یکی از حساس ترین مقاطع تاریخی ایران پرداخته است . روایتی که خروجی کلی آن ثبت تاریخ مشروطه به نام قومی خاص و بیرون نهادن جانفشانی های ملی قوم لر در آن مقطع و حذف بی رحمانه آن ها از تاریخ کشورشان می باشد

چند سالی است که نخبگان قوم «لر» با حساسیت بیشتری مسایل مربوط به حوزه هویتی خود را دنبال می کنند. اگر دلیل این حساس شدن را به بیشتر شدن هجمه تحقیر هویتی این قوم در سالهای اخیر مربوط بدانیم به بی راهه نرفته ایم. متاسفانه عملکرد نا مطلوب صدا و سیمای جمهوری اسلامی خواسته یا ناخواسته در ایجاد برخی از این حساسیت ها و تحریک عواطف و احساسات این قوم بی تاثیر نبوده است . پیش از این نیز پررنگ نمودن سایر اقوام در فیلم های مربوط به حوادث جنگ تحمیلی ، متلک های برنامه «برگهایی از تاریخ» با مجری گری «خسرو معتضد» و فیلم داستانی «صنوبر» نا خرسندی و اعتراض وسیعی از سوی وبلاگ نویسان لر در شبکه اینترنت و نشریات محلی به وجود آورده بود.موارد یاد شده که تنها بخشی از ناخرسندی این قوم اصیل ایرانی از رادیو و تلوزیون ملی خود بوده است.نشان دهنده این موضوع است که نام رسانه ملی دستکم برای نخبگان قوم لر پذیرفتنی نیست. شاید نتوان انکار و نادیده گرفتن نقش قوم لر را در مقاطع مهم تاریخی قرن اخیر ازجمله انقلاب مشروطه توسط نهادهایی چون صدا و سیما  خیلی حساب شده و از روی برنامه دانست. و اگر آن را دنباله همان آموزه و نگرش غلط تحقیر« لر» به عنوان نماد جامعه بی سواد و سنتی و به منظور و با هدف توسعه و پیشرفت تلقی کنیم به بیراهه نرفته ایم

عملکرد صدا و سیمای ایران در غفلت از هویت و نقش این قوم در تاریخ کشور خود و نپرداختن به آن، اگر تا دیروز به حساب غفلت ندانم کاری گذاشته می شد اما ساخت سریال سالهای مشروطه از آنجا که آشکارا تلاش در جهت انکار نقش بختیاری ها در شکل گیری و حفظ انقلاب مشروطه دارد ناخرسندی های فراوانی را در میان آنان  بر انگیخت و از آنجا که صدا و سیما تریبون رسمی نظام جمهوری اسلامی است. هستند کسانی که آن را فصلی نمایان در جهت گیری های نظام سیاسی کشور در برخورد با قوم لر دانسته و حرکتی حساب شده در انکار و برجسته نمودن  اقوام دیگر تلقی کنند

لزوم ایجاد صدا وسیمای بختیاری و لحاظ نمودن دغدغه های نخبگان این قوم و تغییر در نگرش به رسانه ای که از سوی گردانندگان آن رسانه ملی خطاب می شود می تواند به توسعه فرهنگی وسیاسی مناطق محروم یادشده کمک نماید و  مانع از جنگ نرم و شبیخون فرهنگی دشمن شود

گروه آسماری بختیاری