مسافران سرزمین بختیاری(8)هانري راو لينسون
هانري راو لينسون
سر لشكر « هانري راولينسون » 58 نظامي انگليسي و كاشف خطوط كتيبه بيستون در سال 1810 م متولد گرديد و در سال 1827 م خدمت ارتش كمپاني هند شرقي درآمد 59 اودر سال 1833 م / 1249 هـ .ق ستوان جوان 22 ساله اي از اعضاي هيئت نظامي انگليس بودبراي نخستين بار به ايران مسافرت نمود . 60
وي مدتي بعد مشاور بهرام ميرزا فرزند فتحعلي شاه قاجارگرديد و در سال 1836م / 1252 هـ .ق به همراه وي براي سركوبي محمد تقي خان بختياري عازم خوزستان و كوههاي بختياري گرديد .
او شرح اين سفر جنگي خود را دركتابي تحت عنوان « گذر از زهاب به خوزستان » به رشته ي تحرير در آورد ه است . وي در اين سفر نامه خود درباره ي تاريخ ،آثار باستاني و نيز اخلاق و ساير خصوصيات بختياريها مطالبي آورده است . 61
با رسيدن بهرام ميرزا و راولينسون به كوه منگشت و قلعه تل، محل زندگي محمد تقي خان بختياري ، اوتسليم گرديده ولذا شاهزاده قاجاروراولينسون پس ازچندروزكه ميهمان خان بختياري بودندبه پاينخت مراجعت نمودند.62
كسروي در تاريخ پانصد ساله ي خوزستان در باره ي نقش راولينسون در عدم موفقيت شاهزاده قاجار بر ضد خان بختياري مي نويسد :
« ميجر والينسون كه گفتم با بهرام ميرزا همراه بود ار آن كاركنان سيا سي بود و شايد نتيجه ي دخالت اوست كه اين لشكر كشي بهرام ميرزا پاك بي نتيجه ماند و محمد تقي خان پس از آنكه به دست دولت افتا د ، دوباره به جاي خود بازگشت .» 63
راوليسنون نقش زيادي در افتتاح خط كشتيراني تجاري در رودكارون طي سالهاي 1836 م تا 1838 م داشت 64 و در تحريك آقاخان محلاتي به قيام عليه دولت ايران بي نقش نبود . 65
راوليسنون بعدها ماموريت كرمانشاه يافت و در آنجا به علت علاقه ي وافر به تاريخ و باستان شنا سي به بررسي و كشف رمز كتيبه ي بيستون پرداخت . 66 در سال 1843 م ارتش را ترك كرد و به شناسايي آثا ر باستاني پرداخت. سرانجام توانست خط ميخي را خواند و كتيبه بيستون را كشف رمز نمايد .
وي در سال 1858م نماينده ي مجلس انگليس گرديدو از سال 1865 م / 2-1281 هـ .ق تا 1868 م / 85- 1284 هـ .ق وزير مختار انگليس در تهران بود . 67 راوليسنون در سال 1895 م در گذشت .
محقق : دکتر غفار پور بختیار
تنظیم : گروه آسماری بختیاری
58)HENRY RAWLINSON .59 و60) همان ، ص 312 .61) راولينسون ، سر هنري ، سفرنامه ي راولينسون ( گذراز زهاب به خوزستان ) ، ترجمه ي سكندر امان اللهي بهاروند ، تهران ، انتشارات آگاه ، چاپ اول ، 1362 ، صفحات مختلف .62) ميرزاي دره شوري ، غلامرضا ، بختياريها و قاجار يه، شهركرد ، انتشارات ايل ، بي چا ، بي تا ، ص 114.63) كسروي . احمد ، تاريخ پانصد ساله خوزستان، تهران ، نشر سهند ،چا پ اول ، 1373 ، ص 165 .64) ترنزيو ، بيو كارلو ، رقابتهاي روس و انگليس در ايران و افغانستان ، ترجمه ي عباس آذرين ، تهران ، انتشارات علمي و فرهنگي ، چاپ دوم ، 1363 . ص 129 .65) رائين ، اسماعيل ، حقوق بگيران انگليس درايران ،بي جا ، انتشارات جاويدان ، چاپ نهم ، 1373 ، ص 337 .66) رايت ، همان ، صص 314 – 312 .67) همان ، ص 54.
آخرین بروزرسانی (شنبه ، 25 تیر 1390 ، 17:12)