آسماری

آژانس خبری بختیاری (ایبنانیوز)

به همت مؤسسه علمی، فرهنگی و هنری شُورم شُولیز همایش ملي بزرگ مالکنون (یادمان ملی نمادهای فرهنگی قوم لر، استاد بهمن علاء الدین، استادحسین پناهی و شیخ علی مراد تنهایی چرامی) برگزار گرديد.

سرزمین لر در فلات زاگرس و از طرف شمال شامل نهاوند و ملایر در استان همدان، بخش هایی از استان کرمانشاه و ایلام، استان لرستان، استان چهار محال بختیاری، استان کهگیلویه و بویر احمد، بخش هایی از شمال، شمال شرق و جنوب شرقی استان خوزستان، استان فارس، استان بوشهر و سواحل خلیچ فارس می باشد.

در رابطه با قوم لر و نقشی که در تاریخ سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و حماسه هایش در دفاع از تمامیت ارضی کشور ایران داشته، متأسفانه به دلیل کمبود منابع، عدم کار جدی پژوهشی و غرض ورزی و پنهان کاری تاریخ نگاران درباری بخش اعظم تاریخ این قوم مربوط به قبل از اسلام و دوران حاکمیت سلسله های هخامنشی، اشکانی، ساسانی و نیز بعد از اسلام تا قرن سوم هجری در هاله ای از ابهام می باشد.

مردم سرزمین لر در اوایل قرن ششم هجری با رشد و قدرت یابی و بلوغ سیاسی خود هسته حکومت اتابکان لر را تشکیل دادند و سرزمین لرستان بزرگ در عصر اتابکان از شکوفایی ویژه ای برخوردار گردید و پایتخت لرستان برزگ شهر ایذه مرکز تجارت لرها بوده است.

دوران نزول و محو قدرت سلسله اتابکان با تقسیم بندی منطقه لرنشین به دو قسمت لر کوچک(بخش باختری) و لر بزرگ (بخش خاوری) همراه بود. این وقایع مقارن با ظهور و استیلای سلسله صفویه بود. پراکندگی جغرافیایی و زبانی لرها علاوه بر ایران در سایر کشورهای آسیایی و خاورمیانه نیز وجود دارند که می توان اشاره کرد به حضور لرها در کشورهای عراق، سوریه، لبنان، بحرین، منطقه جولان در دست اسرائیل (رژیم اشغالگر قدس)، افغانستان، پاکستان، هند، تاجیکستان، جمهوری های روسیه ( قفقاز) و ترکیه.

لرها یکی از بزرگترین گروه های قومی ایران می باشند که نزدیک به سه هزار سال پیش همانند دیگر آریاییان از آسیای میانه به ایران آمدند. عشایر لر یکی از تیره های آریایی نژاد و ایرانی اصل هستند که پایه قدرت یابی مادها و پارسیان بودند و بر اثر موقعیت جغرافیایی و معابر صعب العبور، کوه های بلند که مانند حلقه های زنجیری این سرزمین را در بر گرفته و باعث شده که پای کمتر بیگانه ای به این خطه برسد به همین جهت مردم این سرزمین کهن نه لگدکوب ستوران اسکندر شدند و نه پایمال سپاهیان عرب گشتند. مغولان نیز رنج گذشتن از جنگل ها و کوهستان ها و دره های ژرف و مقابله با مردم سلحشور این سامان را بر خود هموار نکردند به همین جهت این قوم فاتحان قندهار و هند و سردمداران انقلاب مشروطه معجزه آسا در طول چند قرن از اختلاط و آمیزش با دیگران در امان مانده اند.

لذا فرهنگ، باورها، اعتقادات، آداب و سنن و گویش لری این سرزمین باستانی و قوم کهن سال حفظ و بکر مانده است، به طوریکه از بین زبان های جنوب غرب ایران، زبان لری از اصیل ترین و دست نخورده ترین زبان هاست و ریشه و پیوستگی این لهجه با زبان پهلوی و پارسی باستان خیلی عمیق تر از دیگر گویش هاست. بررسی تاریخ فرهنگی قوم لر نشان می دهد که هنرمندانی بویژه در عصر معاصر قوم لر و پرورش یافته در جغرافیا و محیط این سرزمین با تکیه بر پشتوانه ها و عناصر فرهنگی غنی سرزمین خویش نقش موثری در حفظ میراث ادب، شعر، موسیقی، زبان و فرهنگ لری و انعکاس آن در پیکره ایران عزیز و سایر نقاط جهان داشته اند که می توان اشاره کرد به نام های درخشانی همانند بهمن علاء الدین، رضا سقایی، داراب افسر بختیاری، کورش اسدپور، حسین پناهی و شیخ علی مراد تنهایی.

و اما امروز نسل جدیدی از جوانان هویت خواه لر در ایران معاصر و جهان دگرکون شده ظهور کرده اند که به دنبال گام نهادن در فضای مهم و البته مبهم هویت خواهی خویش اند و هر از چند گاهی مناسبت های مختلف بهانه ایست تا دوست داران و فعالین فرهنگی لر که در این سال ها با تشکیل تشکل ها و مؤسسات مردم نهاد فرهنگی به فعالیت های خود شکل سازمان یافته تر و منظم تری داده اند و در جای جای نقاط سرزمین لر با برپایی همایش های فرهنگی و هنری به دنبال رسیدن به آرمان بلند وحدت و یگپارچگی فرهنگی و اجتماعی سرزمین مردم لر با استفاده از حس نوستالژیکی مشترک و قدرت فراگیر و رمزآلود نمادها و اسطوره های خویش اند. برگزاری مراسم نکوداشت سه اسطوره فرهنگی هنری سرزمین لر، استاد حسین پناهی هنرمند فرزانه، نویسنده توانا، شاعر صاحب سبک و نماد و آیینه تمام نمای سادگی و صداقت مردم لر و منطقه جنوب ایران و نیز استاد بهمن علاء الدین اسطوره موسیقی فولکلور مقامی ایران و ققنوس مردم زاگرس نشین و استاد شیخ علی مراد تنهایی توسط جوانان پر شور و آرمان خواه مؤسسه فرهنگی، هنری شُورم شُولیز از فعالین عرصه فرهنگی و هنری سرزمین لر و استان کهگیلویه و بویراحمد نیز در همین راستا صورت گرفت.

در این آیین بزرگداشت که با حمایت و همراهی دانشگاه آزاد اسلامی گچساران، هنرمندان گروه آسماری بختیاری با مدیریت محمد بخشی و میان استقبال چشمگیر دانشجویان و علاقمندان به فرهنگ لر در تالار اجتماعات دانشگاه آزاد گچساران برگزار شده بود، بسیاری از شخصیت های عالی رتبه سیاسی و فرهنگی استان کهگیلویه و بویر احمد و چهره های سرشناس هنری فرهنگی لر و بختیاری از جمله سیف ا... مطلبی معاون سیاسی امنیتی استان کهگیلویه و بویراحمد، سید ناصر رضایی مدیر کل سیاسی و امنیتی استانداری، فریدون داوری معاون فرهنگی ارشاد استان، سيد يوسف مرادی مشاور جوان استاندار، بهنامیان رییس هلال احمر شهرستان گچساران، رضا پارسیان نژاد رییس حوزه هنری استان كهگيلويه و بويراحمد، علي بیژنی رییس دانشگاه آزاد اسلامي واحد گچساران، سید مجید پرهیز سوق نویسنده و کارگردان، کورش اسدپور، علی حافظی، کورش رضوانی فر، زینب ممبینی و ستاره نصرا...پور حضور داشتند که به ایراد سخنرانی و اجرای برنامه های هنری شعر و موسیقی پرداختند.

برنامه با تلاوتي از آيات قران كريم شروع شد. بعد از آن سرود جمهوري اسلامي ايران محفل را براي برنامه فرهنگي آماده كرد. سيده طیبه ربانی مجری جوان و خوش ذوق همایش با قرائت شعری از زنده یاد حسین پناهی از سيد عبدالستار ماندگارسوق دبیر همایش برای ایراد سخنرانی بر روی سن دعوت به عمل آورد.

دبیر همایش ملي ماکنون در سخنرانی کوتاه خود ضمن خیرمقدم گویی به حضور مسئولین، دانشجویان و علاقمندان حاضر در سالن درباره اهداف برگزاری برنامه اظهار داشت: با توجه به تغییر شیوه جنگ دشمن و استفاده از روش جنگ نرم بر علیه ارزش ها، باورها و فرهنگ ملی مان امیدواریم بتوانیم با برگزاری این برنامه ها و پاسداشت مفاخر فرهنگی مان گامی در جهت حفظ فرهنگ و هویت مان برداریم.

وی در ادامه ضمن یادآوری از نقش تاثیرگذار بزرگانی همانند بهمن علاء الدین، حسین پناهی و شیخ علی مراد تنهایی به جایگاه ویژه زنده یاد رضا سقایی بر فرهنگ مردم لر اشاره و تاکید کرد: انشاء ا... در برنامه های آینده یاد و نام وی مزین همایش های فرهنگی مان خواهد بود.

وی اظهار داشت: استاد علاءالدين نه تنها يك خواننده و شاعر بود بلكه كسي بود كه توانست با ذوق و ايده هاي هنري خود بالانشين را به دل سياه چادر و كپر بياورد و فرهنگ عشايري را به قرن ها هديه داد تا در عرصه تكنولوژي فرهنگ عشايري غريب نباشد، در ضمن اين وظيفه اصلي ما جوانان است اين فرهنگ را تا جاي كه توان داريم به ديگران بشناسيم.

سخنران بعدی همایش بیژنی ریاست دانشگاه آزاد اسلامی شهرستان گچساران بود، که وی ضمن خیر مقدم گویی به مهمانان و تشکر از قبول دعوت برنامه توسط مسئولین استان، چهره های هنری و اساتید و دانشجویان بیان کرد: امیدواریم با برگزاری این گونه برنامه های فرهنگی در راستای حفظ فرهنگ اصیل ایرانی و بومی بتوانیم پلی بسازیم برای حفظ و پایداری اتحاد ملی ایران اسلامی که قطعاً حفظ این فرهنگ اصیل بهترین پتانسیل در برابر فرهنگ بیگانه است.

برنامه با سخنرانی حاج مطلبی معاون سیاسی و امنیتی استاندار کهگیلویه و بویر احمد همچنان ادامه داشت. وی با ذکر نام و یاد امام، شهدای جنگ تحمیلی به ویژه خرمشهر و شهدای هنرمند خاطره آنها را گرامی داشت و همچنین با یاد کردن از هنرمندانی که مجلس به نامشان مزین است رضا سقایی، علاء الدین، حسین پناهی، شیخ علی مراد تنهایی و نثار کردن فاتحه ای به روحشان اظهار داشت: ما با فرهنگ تنفس می کنیم و ملت ما بخاطر دارا بودن فرهنگ غنی و ریشه دار باستانی جامعه ای مستقل است.

حاج مطلبی در ادامه سخنرانی خود به جایگاه مفاهیم عرفانی و معنوی در موسیقی لری اشاره و بیان کرد: وقتی هنرمندان موسیقی عشایر ما می خوانند، در آوازهایشان این تکیه کلام همیشه وجود دارد «ای خدا، ای مردم» یعنی هم خدا را می خواهیم و هم مردم را و این دقیقاً برخلاف فلسفه غرب است که امروز می بینیم، شیطان وارد زندگی مردمش شده و از خدا دور شده اند و بحمدا... فرهنگ بومی و عشایری و غنی ما پر از پیام ها و مفاهیم انسانی و عرفانی ست.

در ادامه برنامه کورش رضوانی فر خواننده مشهور موسیقی کهگیلویه و بویر احمد با خواندن ترانه «هِمی هِلی» از آلبوم با یاد ماندنی «ایل احساس» فضا و حال و هوای برنامه را رنگ و بوی عشایری داد.

سپس سخنران بعدی مرادی مشاور جوان استانداری کهگیلویه و بویراحمد بود که در صحبت های خود برای حضار در سالن همایش با اشاره به تاریخچه موسیقی جهان و ذکر ویژگی های موسیقی متعهد انقلاب اسلامی و همچنین تاریخ موسیقی کهگیلویه و بویر احمد به تحلیل شخصیت و جایگاه شیخ علی مراد تنهایی و آثار و نواهای وی پرداخت و اظهار داشت: در سال های دهه ۴۰ که مقارن با خفقان رژیم پهلوی و شیوع فساد در جامعه بود در مناطق عشایری یاسوج، شیخ علی مراد تنهایی با کمک نوار کاست و خواندن آهنگ و نواهای خود غرور شکسته مردم کهگیلویه و بویر احمد را التیام بخشید.

این برنامه جذاب و بیاد ماندنی با دعوت مجری همایش از رضا عالیوند هنرمند شاهنامه خوان گروه آسماری بختیاری بر روی سن همچنان ادامه یافت. رضا عالیوند ابتدا در جایگاه سخنگوی گروه آسماری به معرفی سوابق و کارنامه فرهنگی این گروه پرداخت و سپس با همراهی هنرمند توانمند نی مهدی داودی به خوانش شاهنامه بختیاری پرداخت و با حنجره پر قدرت و رشک برانگیزش سالن همایش برای مدتی به احترام حنجره طلایی و سبک زیبای شاهنامه خوانی وی غرق در سکوت شد و پس از اتمام اجرای رضا عالیوند حضار در سالن همایش تا مدتی با کف زدن های خود این پدیده هنری را مورد تشویق قرار دادند.

در ادامه برنامه سید مجید پرهیز سوق نویسنده و کارگردان مشهور استان کهگیلویه و بویراحمد و دوست و یار نزدیک حسین پناهی در جایگاه سخنرانی قرار گرفت و با اشاره به جایگاه هنری علاء الدین، شیخ علی مراد تنهایی، کورش اسدپور و کورش رضوانی فرد در موسیقی لری به تحلیل فضای فرهنگی استان و شرایط نامناسب هنرمندان موسیقی پرداخت و ابراز داشت: متأسفانه من پژوهشی جدی در حوزه فرهنگ مردم، مسائل اجتماعی، بویژه وضعیت دختران روستا تاکنون در استانمان ندیده ام.

این پژوهشگر در ادامه سخنرانی خود به ویژگی های شخصیتی و افکار و اندیشه های زنده یاد حسین پناهی اشاره کرد و گفت: پناهی مربوط به زمان ما نبود . او خود هم گفت که پس از مرگم مرا خواهید شناخت و در واقع حقیقت آن چیزی نیست که ما می بینیم، حسین پناهی حقیقت را دید و رفت و ما واقعاً هر چه می بینیم، نمی بینیم.

از دیگر بخش های این مراسم بزرگداشت شعر خوانی بانو شاعره و هنرمند گروه آسماری بختیاری زینب نصر الله پور بود که با خواندن ۴ قطعه شعر در رثای روح بلند بهمن علاء الدین و ستایش بزرگان قوم لر و بختیاری و همچنین قطعه شعری با این مطلع «بختیاری که فقط زیر بهون نی» بر زیبایی و هیجان برنامه افزود که با تشویق حضار در سالن مواجه شد.

آنگاه پارسیان نژاد رییس حوزه هنری استان کهگیلویه و بویراحمد به ایراد سخنرانی پرداخت و یادآور شد: این آیین نکوداشت جلسه ایست فرهنگی با حضور بزرگان فرهنگ و هنر و همتبار بختیاری استاد علی حافظی، استاد کورش اسدپور و اساتید و دانشجویان همه حضور دارند و به این علت در این برنامه باید از فرهنگ بگوییم.

رییس حوزه هنری استان کهگیلویه و بویراحمد در پایان گفت: توانمندی ها و بضاعت فرهنگی این استان بیش از اینهاست و متأسفانه تمام بضاعت مالی ما ۱۰۰ میلیون تومان است که همین را باید خرج تئاتر، موسیقی و شعر استان کنیم، اما این نوید را به فعالین و دوستداران فرهنگی استان می دهیم که اینگونه برنامه ها را ادامه می دهیم و بزودی در تهران همایش بزرگ، بزرگداشت مفاخر علمی و فرهنگی استمانمان را برگزار خواهیم کرد.

یکی دیگر از بخش های مهم مراسم، سخنرانی جذاب و بیاد ماندنی فریدون داوری معاونت فرهنگی اداره ارشاد اسلامی استان کهگیلویه و بویراحمد بود که با ذکر تاریخی از جایگاه موسیقی در ایران باستان به تحلیل زیبا شناسانه از مفاهیم هنر و فرهنگ پرداخت.

در حاشیه مراسم دبیر همایش ملي مالکنون در گفتگو با خبرنگار ما از نحوه شکل گیری انجمن شُورم شُولیز بانی این یادمان ملی بزرگان فرهنگی گفت و اظهار داشت: موسسه علمی، فرهنگی و هنری شُورم شُولیز را مجموعه ای از بچه های شهر سوق تشکیل داده اند که دارای رنج سنی زیر ۲۵ سال و اکثراً دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد و پزشکی هستند که حدوداً ۷۰ درصد آنها از نخبگان علمی کشور می باشند.

سيدعبدالستار ماندگارسوق یادآور شد: این انجمن تاکنون برگزاری همایش های ملی توسعه پایدار استان کهگیلویه و بویراحمد، همایش ملي با عشایر خواهیم آمد و همایش عشایر و جنگ نرم در یاسوج و چند جلسه شب شعر و یادمان بزرگان را در کارنامه فرهنگی خود دارد.

دبیر انجمن شُورم شُولیز همچنین از برگزاری همایش ملی ویر در راستای توسعه و پیشرفت مناطق زاگرس با حضور مسئولین بومی و تمامی فرهیختگان، نخبگان، ورزشکاران سرزمین زاگرس در ۲۴ تیر ماه نود خبر داد و اضافه کرد در روز ۱۶ تیر ماه نیز دومین همایش مال کنون را به یاد هنرمندان شهر سوق برگزار خواهیم کرد.

شعر خوانی میلاد قریشوندی هنرمند جوان گروه آسماری بختیاری در رثای روح بهمن علاء الدین از دیگر بخش های این آیین نکوداشت بود و سپس طبق اعلام مجری برنامه استاد بزرگیان، خواهرزاده زنده یاد شیخ علی مراد تنهایی بر روی سن آمد و با توانمندی ها و حنجره بلورین خود در اجرای زیبای آواز عارفانه شلیل توجه حضار در سالن را به خود جلب کرد.

در ادامه برنامه بانوی شاعره ایل بختیاری زینب ممبینی برای اجرای شعرش بر روی سن دعوت شد که وی ابتدا سخنرانی کوتاهی ایراد نمود و خاطر نشان کرد: چیزی که اینجا می بینم خیلی رساتر و زیباتر از کلام است و آن برق نگاه جمعیت به این دو عزیز است، چرا که بهمن علاء الدین یک اتفاق میمون در هنر بختیاری بود و پیامدهای میمونی هم داشت که آن عشق بختیاری به بهمن و عشق بهمن به بختیاری بود. و اما حسین پناهی هم با شخصیت ساده، ولی افکار و اندیشه های پیچیده آیینه تمام نمای فرهنگ ایل بود.

زینب ممبینی در ادامه شعری به روح حسین پناهی و بهمن علاء الدین تقدیم کرد.

از دیگر بخش های برنامه ارتباط و گفت و گوی تلفنی مجری همایش خانم سیده طیبه ربانی با اسفندیار علاءالدین برادر شادروان بهمن علاء الدین همراه با تصاویری از مراسم خاکسپاری زنده یاد علاء الدین بود كه در اين لحظه بغض گلوي مهمانان عزيز را فرا گرفت و سپس فریدون داوری بخش دوم سخنرانی خود را آغاز نمود و گفت: حرف های حسین پناهی از جنس زمان ما نبود. او شخصیتی فکور و صاحب قلم بود که با صداقت ایلیاتی اش همه را تحت تأثیر قرار می داد به طوری که خیلی ها خواستند حرف هایشان و دیالوگ هایشان از جنس پناهی باشد.

وی در ادامه افزود: حسین پناهی در ادبیات موج ایجاد کرد و بسیاری از واژگان زبانی و فرهنگی استان ما را از رسانه ملی انعکاس داد.
وی با بیان اینکه شادروان بهمن علاء الدین نیز دارای یک شخصیت سه بعدی بود، اظهار داشت: زیبایی وجود علاءالدین اینست که معلم بود، معلمی خوب که شاگردانی خوب پروش داد و این مرد هم، مثل حسین پناهی غریبانه مرد.

وی همچنین گفت: علاء الدین بسیاری از واژگانی که در زبان بختیاری فراموش شده بود را زنده کرد و اگر مسعود بختیاری آتش مقدس موسیقی بختیاری را روشن نکرده بود و شخصیتی همانند شیخ علی مراد تنهایی در موسیقی کهگیلویه و بویراحمد ظهور نمی کرد امروز ملک مسعودی ها و ما و خیلی هنرمندان دیگر نمی توانستیم وارد این عرصه شویم و اما پدیده مشترک بین شخصیت علاء الدین، پناهی و شیخ علی مراد چرامی تنها عشق بود.

و اما بخش مهم دیگر این یادمان ملی لحظه های زیبا و بیاد ماندنی بداهه نوازی علی حافظی و همراهی و بداهه خوانی حنجره آریایی، ملی و اسطوره ای کورش اسد پور با نوای نی استاد حافظی بود و خوانش آوازهای یایار، حماسی خان طلا و ترانه های داینی داینی و نیز تصنیفی به یاد بهمن علاء الدین که با تشویق بسیار حضار در سالن مواجه شدند.

و سرانجام بخش های پایانی برنامه اجرای آواز غریو ای ولات و بویژه ترانه بی مریم توسط حنجره پر قدرت رضا عالیوند که برای لحظاتی شور و کف زدن ها را به همراه داشت و در خاتمه برنامه اجرای موسیقی قشقایی توسط هنرمند موسیقی ایل قشقایی وثوقی و گروه هنرمند همراهش حسن خنام این یادمان به یاد ماندنی بود.

نتیجه گیری: به طور یقین اسطوره ها و نمادها از مؤلفه های فرهنگ و تمدن یک قوم هستند و نمی توان هیچ فرهنگ و تمدنی را بدون نماد فرض کرد. قوم کهن لر با پیشینه باستانی و چند هزار ساله نژادی دارای فرهنگ کهن و غنی می باشد و درون خود با تکیه بر همین پشتوانه فرهنگی اسطوره های زیادی را پرورش داده است. اسطوره های مانند بهمن علاء الدین، رضا سقایی، حسین پناهی و شیخ علی مراد تنهایی پشتوانه هایی از ارائه تفکر و فرهنگ قوم خود هستند که در وجدان جمعی قوم لر از فیلترهای ذهنی و آرمانی مردم این سرزمین گذشته و در ضمیر ناخودآگاه جمعی مردم خود برای همیشه نقش بسته اند. برگزاری آیین های نکوداشت این نمادهای فراگیر ضمن ایجاد تعامل و همدلی بین اقوام در راستای ایجاد ایرانی متحد می تواند سدی باشد برای جلوگیری از قالب شدن اسطوره های جعلی و ساختگی غرب که امروزه به وسیله هر رسانه و ترفندی به جوانان ایران عزیز قالب می شوند.

نکته ها و جذابیت های همایش:

- استفاده از پوشش محلی توسط هنرمندان دو خوزستان و کهگیلویه از جمله چوقا و دبیت و لباس لری ویژه مردم کهگیلویه، واکنش های جالب و تشویق حضار در سالن را به همراه داشت.

- بر روی سن نمایشگاهی از عکس های گرافیکی و زیبای آقای فرود عباسی از هنرمندان شهر سوق با موضوع تصاویری از زنده یاد حسین پناهی چشم مخاطبان را خیره کرده بود.