بازتاب قيام بختياري در شعر پايتخت
| بخت سپهدار، فرخنده بادا صمصام ايران، برّنده بادا | سردار اسعد، پاينده بادا ضرغام دين را، دل زنده بادا |
قيام بختياري ها نه تنها در اصفهان بلكه در تهران نيز بازتاب گسترده اي در شعر و ادب داشته است. مرحوم ملك الشعراي بهار (1330- 1266 هـ . ق) در يك مسمط تصنيف گونه از ورود حضور بختياري ها در تهران با تجليل ياد مي كند:
| يك سو سپهدار، شد فتنه را سد ضرغام پر دل، آمد ز يك حد | يك سو يورش برد، سردار اسعد بر كف گرفتند، تيغ مهنّد | |||
| بستند بر خشم، از هر طرف راه الحمد لله الحمد لله | ||||
| بخت سپهدار، فرخنده بادا صمصام ايران، برّنده بادا | سردار اسعد، پاينده بادا ضرغام دين را، دل زنده بادا | |||
| كافتاد از ايشان، بدخواه در چاه الحمد لله الحمد لله15» | ||||
سيد اشرف الدين حسيني معروف به نسيم شمال كه كمتر كسي از قلم طنز او جان سالم به در برده است با احترام از سران بختياري ياد مي كند؛
| اصفهانا از كمند ظلم رستي مرحبا مغز دشمن را به يك شورش شكستي مرحبا | از هجوم جور استبداد جستي مرحبا عدل را كردي ز نو تأسيس بنيان آفرين | |||
| آفرين بر همت اهل صفاهان آفرين | ||||
| آفرين بر همت والاي صمصام دلير مرحبا بر ملت دانا و بينا و خبير | به به از اقدام ضرغام شجاع شير گير بختياري داد در راه وطن جان، آفرين | |||
| آفرين بر همت اهل صفاهان آفرين16» | ||||
| « صمصام وطن پرور، ضرغام عدوكش باش | با مسلك و با مذهب، با غيرت و باهُش باش17» |
| « چند گرفتار حزن كش سوي ميخانه رخت تهنيت عيد را خيز و كن اقدام سخت | شادي اين جشن مُد بند به ميخانه تخت كامده مسند نشين با فرو اقبال و بخت | |||
| مير عدالت شعار حضرت سردار جنگ19» | ||||
البته در مورد بازتاب اين قيام در عرصه هاي مختلف علمي، ادبي و فرهنگي مجال و فرصت زيادي لازم است تا با يك تحقيق مستوفي به زوايا و خفاياي اين قيام مردمي پرداخته شود و نمي توان اعماق يك نهضت مردمي و سرنوشت ساز را در يك مقاله جمع كرد اما به مصداق:
| « آب دريا را اگر نتوان كشيد | هم به قدر تشنگي بايد چشيد» |
فعلاً در همين حد بسنده كرديم.
پانوشت ها:1- قوم لر، صص 62-612- قوم لر، ص 653- قوم لر، ص 914- ديوان حافظ، ص 3065- تاريخ و فرهنگ بختياري، صص 29-256- تاريخ سرگذشت مسعودي، صص 242-2417- ديوان طرب، صص511 -4998- نگرشي بر مشروطيت اصفهان، صص 256-231 و تاريخ سياسي اجتماعي بختياري، ص 164 و تاريخ بختياري سردار اسعد، ص 1749- تاريخ و فرهنگ بختياري، ص 10210- همان، ص 10111- ديوان طرب، ص 500-49912- همان، صص510-50913- همان، صص 515-51114- ر.ك به ديوان دهقان،صص 382، 383، 384، 389، 364، 407، 408، 410، 41615- ديوان بهار16- ديوان نسيم شمال، ص 17517- همان18- فتح نامه ي فرخي،چاپ سنگي19- ديوان فرّخي، ص 292
فهرست منابع و مأخذ· ديوان فرخي يزدي، به اهتمام حسين مكي، انتشارات امير كبير، تهران، چاپ هشتم، 1366· رجال اصفهان، دكتر سيد محمد باقر كتابي، انتشارت گلها، اصفهان، چاپ اول، 1375· تاريخ و فرهنگ بختياري، عبدالعلي خسروي، نشر حجت، اصفهان، چاپ اول، 1372· ديوان نسيم شمال، به اهتمام سعيد نفيسي، نشر مطبوعاتي حسيني،چاپ اول، 1370· نگرشي بر مشروطيت اصفهان، سيد احمد عقيلي، سازمان فرهنگي شهرداري اصفهان، چاپ اول، 1385· ديوان حافظ، تصحيح علامه قزويني، انتشارات اساطير، تهران، چاپ پنجم،1374· تاريخ سياسي اجتماعي بختياري، جن.راف. گارثويت ترجمه مهراب اميري، نشر سهند، تهران، چاپ اول، 1372· قوم لُر، سكندر امان اللهي بهاروند، نشر آگاه، تهران، چاپ اول، 1370· پنجاه سال تاريخ ناصري، خان بابا بياني، نشر علم، تهران، چاپ اول، 1375· ديوان طرب، با مقدمه وحواشي استاد جلال الدين همايي، ناشر كتاب فروشي فروغي، تهران، 1342· ديوان دهقان ساماني، به كوشش محمد صمصامي، ناشر كتاب ثقفي، اصفهان، 1342· تاريخ سرگذشت مسعودي، ظل السلطان، ناشر دنياي كتاب، تهران، چاپ اول، 1362· تاريخ مشروطه، سد احمد كسروي· تاريخ بختياري، سردار اسعد بختياري